Jak tworzyć przestrzenie przyjazne osobom neuroróżnorodnym? Mniej bodźców, więcej komfortu

2026-11-13 10:21

O tym, jak projektować miejsca przyjazne osobom neuroróżnorodnym Michał Poklękowski rozmawia z Aleksandrą Charęzińską. Pedagog specjalna i terapeutka neurorozwojowa wyjaśnia, jak światło, hałas, zapachy oraz układ pomieszczeń wpływają na codzienne funkcjonowanie.

Kolorowy bujak w kształcie psa na pustym placu zabaw jesienią. O projektowaniu przyjaznych miejsc przeczytasz na Mediateka.
Autor: Adobe Stock Przestrzenie przyjazne osobom neuroróżnorodnym

Co sprawia, że przestrzeń jest przyjazna?

W "Drogowskazach" mowa była o miejscach projektowanych z myślą o osobach w spektrum autyzmu, z ADHD, z dysleksją oraz o osobach wysoko wrażliwych. Aleksandra Charęzińska, pedagog specjalna, terapeutka neurorozwojowa i konsultantka do spraw neuroróżnorodności, zwracała uwagę, że otoczenie wpływa na emocje, koncentrację i reakcje układu nerwowego. W takich miejscach ważne są ograniczenie hałasu i ostrego światła, czytelny układ pomieszczeń oraz możliwość wyboru, gdzie chce się przebywać. Potrzebne są też miejsca, w których można odpocząć od nadmiaru bodźców. Rozwiązania nie powinny być jednak jednakowe dla wszystkich, lecz odpowiadać na różne potrzeby użytkowników.

Zobacz też: Lęk przed samotnością może zdominować związek. Skąd bierze się potrzeba ciągłych zapewnień?

Silne zapachy mogą utrudniać orientację

W rozmowie padł też przykład skutków nadmiaru intensywnych zapachów. Aleksandra Charęzińska opowiedziała o studentce uczestniczącej w zajęciach dla przyszłych terapeutów integracji sensorycznej. Po zajęciach kobieta miała trudność z trafieniem do domu: kilka razy minęła zjazd, z którego korzystała na co dzień, bo straciła orientację w przestrzeni. Do możliwych objawów przeciążenia należą także bóle głowy, nudności, zawroty głowy i rozdrażnienie. Reakcją na nadmiar bodźców może być walka, ucieczka albo znieruchomienie.

Zobacz też: Polacy boją się o młodych. "Zakazać dzieciom TikToka! Skasować internety!"

Gdzie potrzebne są strefy wyciszenia?

W rozmowie omówiono rolę stref wyciszenia w szkołach i innych placówkach edukacyjnych, miejscach pracy, sklepach oraz instytucjach kultury. Aleksandra Charęzińska podkreślała, że takie miejsca powinny znajdować się na uboczu i mieć dobrą akustykę. Ważne są również możliwość odcięcia się od bodźców wzrokowych oraz ciepłe światło z możliwością regulacji. Mowa była także o mobilnej strefie, w której można odpocząć od nadmiaru bodźców, tworzonej wspólnie z Fundacją Mamy Podobnie. Charęzińska zapowiedziała również projekt sensorycznej przestrzeni w bibliotece w Gdańsku, planowany na końcówkę 2027 roku lub początek 2028 roku. Ma ona być dostępna dla rodzin z dziećmi i turystów. Przewidziano w niej także ciche godziny.

Zobacz też: Love bombing. Gdy miłość staje się pułapką

Drogowskazy
O korzyściach z neuro-przyjaznej przestrzeni. DROGOWSKAZY