Słowo "narcyz" stało się obiegową diagnozą, którą łatwo przypinamy innym w codziennych relacjach. Prof. Zajenkowski, który bada psychologię osobowości, tłumaczy, że narcyzm to nie tylko skrajne zaburzenie, ale spektrum cech obecnych u każdego człowieka. Rozmówcy dzielą narcyzm na wielkościowy, nastawiony na poklask, oraz wrażliwy, podszyty lękiem i poczuciem bycia niedocenionym. Zbyt łatwe rzucanie tym określeniem bywa krzywdzące i utrudnia dotarcie do prawdziwych problemów emocjonalnych. Gospodyni i jej gość starają się odczarować mity narosłe wokół tego zjawiska.
Zobacz też: Piekło życia z narcyzem. Jak uwolnić się z toksycznej relacji?
Zachowania narcystyczne jako chwilowy stan umysłu
Narcyzm nie musi być trwałą cechą charakteru – bywa również przejściowym stanem emocjonalnym. Prof. Zajenkowski zauważa, że w trakcie kłótni czy ostrych konfliktów niemal każdy potrafi całkowicie zamknąć się na racje drugiej strony, wierząc we własną nieomylność. Obrona swojego stanowiska wygrywa wtedy z empatią. Psycholog wyjaśnia, że budujemy wówczas barierę, która ma chronić naszą samoocenę przed przyznaniem się do błędu. Świadomość tego mechanizmu pomaga nabrać dystansu do siebie. Chwilowa arogancja, służąca jako obrona w trudnej sytuacji, nie definiuje od razu całej osobowości człowieka. Dlatego łatwe diagnozowanie innych na podstawie pojedynczych spięć często bywa błędne.
Zobacz też: Jesteś ofiarą manipulacji? Psycholożka wyjaśnia, jak to sprawdzić i się obronić
Dlaczego zawyżamy ocenę własnej inteligencji
W odcinku wraca temat badań, za które prof. Zajenkowski otrzymał nagrodę Ig Nobla. Psycholog sprawdzał, jak narcyzm wiąże się z oceną własnych zdolności intelektualnych. Z danych wynika, że większość ludzi ocenia swoją inteligencję wyżej, niż pokazują to obiektywne testy. Ten mechanizm nie dotyczy wyłącznie osób o skłonnościach narcystycznych, ale działa u większości z nas i pomaga utrzymać lepsze samopoczucie. Zdaniem eksperta takie pozytywne złudzenie ułatwia radzenie sobie z trudnościami i buduje pewność siebie. Różnica polega na tym, że osoby o silnej strukturze narcystycznej używają tego przekonania do stworzenia fasady wielkości, pod którą często kryje się lęk przed przeciętnością.
Zobacz też: Natrętne myśli wpływają na codzienność. Oto co może pomóc
